Onderzoek: zo toekomstbestendig is jouw (droom)baan

Over het onderzoek

Welke banen zijn meegenomen in het onderzoek?
In het onderzoek van Nationale Vacaturebank is de toekomstbestendigheid van 100 verschillende beroepen in kaart gebracht. Dit is gedaan door allereerst de 50 meest voorkomende vacatures in kaart te brengen. Welke functies waren in Nederland het vaakst onvervuld tijdens de eerste vier weken van 2023? De dataset is vervolgens aangevuld met de 50 populairste ‘wensberoepen’ in Nederland. Hierbij is gebruik gemaakt van data van het UWV.

Welke factoren zijn er in de Risico Index in kaart gebracht, per beroep?
Kans op automatisering: Hoe groot is de kans dat dit beroep in de toekomst verdwijnt door technische innovaties zoals AI, machine learning, blockchain?
Kandidaten per vacature: Hoe groot is de kans dat je anno 2023 deze baan kunt krijgen? Dit cijfer is bepaald op basis van het totale aantal geïnteresseerden per vacature.
Werkzoekenden met ervaring per vacature: Hoeveel werkzoekenden hebben per vacature al ervaring in een soortgelijke functie? Als er veel serieuze concurrentie is, is het zeker als starter lastiger om deze baan te krijgen.

Risico Index: zo staat het ervoor, per beroep

Sharita Boon, algemeen directeur van Nationale Vacaturebank:
“We zien duidelijke trends in vacatureplaatsingen. Er is veel vraag naar praktisch geschoold personeel, terwijl de vraag naar kantoorpersoneel juist afneemt. Door onze onderzoeken kunnen we zowel werknemers als werkgevers adviseren hoe om te gaan met deze ontwikkelingen.”

Gewilde banen die nu al langzaam verdwijnen

Beroepen met een grote kans op digitalisering vind je terug in bijna elke branche. We lichten vijf gewilde banen toe die al zichtbaar op een retour zijn.

Caissière

Eerst in supermarkten, maar nu ook in drogisterijen en warenhuizen: zelfscankassa’s duiken in steeds meer winkels op. Je kunt er niet meer omheen dat het beroep kassamedewerker langzaam maar zeker verdwijnt.

De Universiteit van Oxford voorspelde dit al in 2013, maar ook het CBS lijkt dit nu te bevestigen. Waar in 2013 nog 101.000 Nederlanders achter de kassa stonden, waren dit er in 2021 nog 80.000. 

Met zelfscankassa’s besparen winkels op loonkosten. Groeiende personeelstekorten en de pandemie versnelden de ontwikkeling. Het wordt hierdoor steeds lastiger om een baan als cassière te krijgen. 

Per vacature zijn er bijna 8 geïnteresseerde kandidaten. Kortom: veel kapers op de kust.

Kantoorassistent en Office manager

Ook het beroep kantoorassistent verkeert in zwaar weer. De eerste vier weken van dit jaar was er in drie provincies zelfs geen enkele vacature te vinden. Er zijn veel geïnteresseerde kandidaten voor de vacatures die wel vrijkomen: gemiddeld 554 per openstaande functie. Bovendien zijn er in totaal 641 werkzoekenden die al ervaring hebben als kantoorassistent.

Administratief medewerker

Als financieel administratief medewerker ondersteun je bij de financiële administratie van een bedrijf of organisatie. Het takenpakket verschilt per werkgever. Je kunt je bezighouden met de boekhouding van een organisatie, met het verwerken van declaraties en het controleren van facturen. 

Volgens voorspellingen zal de baan administratief medewerker in de toekomst verdwijnen. Slimme software neemt de taken dan volledig over. Uit data van het CBS blijkt dat dit proces nu al in volle gang is: het aantal administratief medewerkers is tussen 2013 en 2021 afgenomen met 12%. 

Werk als financieel administratief medewerker is desondanks gewild. Per vacature zijn er gemiddeld minstens 17 geïnteresseerden en 37 werkzoekenden die al ervaring hebben in een soortgelijke functie.

Secretaresse

Mede door automatisering en digitalisering vervallen er in de toekomst veel secretaressefuncties, aldus de voorspellingen. Is dit scenario nog toekomstmuziek of al in volle gang? 

Een antwoord op deze vraag krijg je als je CBS data onder de loep neemt. Hieruit blijkt dat het aantal functies nu al aan het afnemen is. Waar in 2013 nog 64.000 Nederlanders werkten als secretaresse, is dat aantal in 2021 afgenomen tot 43.000: een afname van een derde.

Desondanks blijft een baan als secretaresse erg gewild. Per vacature zijn er gemiddeld minstens tien geïnteresseerden en zijn er meer dan 30 werkzoekenden die al ervaring hebben als secretaresse. Anno 2023 is het dus niet zo makkelijk meer om deze baan te krijgen.

Deze risicoberoepen bieden nog volop werk (maar voor hoelang?)

Niet elke baan met een grote kans op automatisering staat er op het moment slecht voor. Neem bijvoorbeeld het beroep hovenier, het aanleggen en onderhouden van tuinen en openbaar groen. 

Volgens het onderzoek van de Universiteit van Oxford zal dit beroep in de toekomst (deels) komen te verdwijnen door automatisatie. Slimme grasmaaiers houden dan jouw gazon strak en online tuinontwerpprogramma’s helpen bij het ontwerpen en aanleggen van je tuin.

In de praktijk is er anno 2023 weinig te merken van deze dreiging van automatisering. De eerste vier weken van het jaar waren er namelijk veel hoveniers-vacatures: werkgevers smachten naar nieuw personeel. Er waren zelfs meer vacatures dan geïnteresseerden. 

Ook mensen die graag een baan willen als heftruckchauffeur, assemblagemedewerker (metaal en elektro) of magazijnmedewerker kunnen vooralsnog nog volop werk vinden, ondanks het grote risico op automatisering.

Deze beroepen staan er momenteel het beste voor

Wil je een nieuwe baan, maar heb je nog niet zoveel werkervaring? Of zoek je misschien nog naar een leuke studie of specialisatie met veel baangarantie en weinig kans op automatisering?

De onderstaande banen hebben een lage kans op automatisering. In de eerste vier weken van 2023 waren er bovendien weinig geïnteresseerde kandidaten per vacature. Een ander pluspunt: per vacature zijn er naar verhouding weinig werkzoekenden die al eens ervaring hebben opgedaan in het werk. Kortom: een grote kans op een baan!

De 11 toekomstproof banen mét momenteel grote kans op werk zijn:

• Ontwerper van machines en gereedschappen

• Werkvoorbereider of calculator in de installatietechniek

• Werkvoorbereider in de bouw

• Werkvoorbereider in de elektrotechniek

• Assistent-accountant

• Verpleegkundige

• Personeelsfunctionaris/hr-medewerker

• Recruiter

• Verzorgende in de individuele gezondheidszorg (ig)

• Inkoper

• Groepsleerkracht basisonderwijs

Wat betekent het om een ‘kansvol beroep’ te kiezen? We lichten het toe aan de hand van twee voorbeelden: verpleegkundigen en basisschoolleerkrachten.

Verpleegkundige

Als verpleegkundige kun je aan de slag in een ziekenhuis, maar ook in een verzorgings- of bejaardentehuis. De kans dat het beroep verpleegkundige ooit verdwijnt is bijna nul. De verzorgende taken kunnen simpelweg niet overgenomen worden door technologie: het blijft mensenwerk.

Dit zie je ook terug in het aantal Nederlanders dat als verpleegkundige werkt: dit neemt zelfs jaarlijks toe. Van 49.000 in 2013, naar 78.000 in 2021: een stijging van bijna 60% in acht jaar tijd. Ook het aantal gespecialiseerd verpleegkundigen is in dezelfde periode sterk toegenomen (+22%).

Wil je aan de slag als verpleegkundige? De kans op werk is dan groot. De eerste vier weken van het jaar was er gemiddeld één geïnteresseerde per vacature. Er zijn maar minstens 2 werkzoekenden die al relevante werkervaring hebben, per vacature. Kortom: er is voldoende werk!

Groepsleerkracht basisonderwijs

Altijd al juf of meester willen worden op een basisschool? Goed nieuws, want ook dit beroep is (én blijft) toekomstbestendig. Ook is er anno 2023 voldoende werk voor leerkrachten, al verschillen de cijfers wel sterk per regio.

Gemiddeld zijn er minimaal 2 geïnteresseerde kandidaten per vacature. In Utrecht is de kans op een baan het grootst: hier zijn maar 0,4 geïnteresseerden per openstaande vacature. In Limburg heb je de meeste concurrentie wanneer je aan de slag wilt als juf of meester. In deze provincie zijn er gemiddeld 10 geïnteresseerde werkzoekenden per vacature.

Onderzoeksverantwoording
Door technische innovaties zullen veel banen verdwijnen volgens onderzoek van de Universiteit van Oxford. Dit onderzoek werd gepubliceerd in 2013. Om er achter te komen of deze voorspellingen (deels) zijn uitgekomen, maakt Nationale Vacaturebank tien jaar later de balans op.

Bij de totstandkoming van dit onderzoek zijn verschillende bronnen gebruikt

• Kans op automatisatie: Universiteit van Oxford (2013)

• Open Match Data: UWV (2020, 2021, 2023 en 2023)

• Werkzame beroepsbevolking: CBS (2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021)

Vacaturebankdata van Nationale Vacaturebank (2021, 2022 en 2023)