Werkenden die maatschappelijke hokjes doorbreken

David Borman (49), werkte 10 jaar als verloskundige 

Hoe vond je het om in deze wereld te werken?
‘Voor mij was het niet heel bijzonder om als verloskundige werkzaam te zijn. Wat wel bijzonder was, was de overgang van militaire dienst naar de opleiding tot verloskundige. Je gaat van alleen maar jongens in de kazerne, naar de enige jongen tussen 120 vrouwen. Natuurlijk merkte ik dat tijdens de opleiding wel, maar vond het verder niet zo bijzonder. Ik zag vooral personen; geen sekse. In mijn werk als coach van aanstaande vaders, stagebegeleider en coördinator in het UMC Utrecht doe ik dat nog steeds.’

Waar liep/loop je zoal tegenaan?
‘Tijdens mijn opleiding merkten docenten vaak op dat ik de enige man was. Dat was niet zo erg, op een gegeven moment weten ze het wel. Ook bij de stages die ik heb gelopen, zag je de verrassing bij begeleiders en patiënten. Maar ook dat was dan eenmalig. Wat wel vervelend was, was één begeleider die tijdens een stage bij elke patiënt of cliënt benadrukte dat ik een man was. Kennelijk kwam zij niet over haar verrassing heen. Bij de meeste cliënten verdween de verrassing zodra ik vriendelijk ‘goedemorgen’ zei en deed wat er van me werd verwacht. Dan breekt het ijs snel. 

‘Dat neemt niet weg dat de meeste mensen een voorkeur hebben voor vrouwelijke verloskundigen. Je krijgt best met wat vooroordelen te maken. Er zijn mensen die vanwege religieuze overwegingen niet willen dat een man een bevalling begeleidt. Overigens merk ik wel dat dit nu vaker gebeurt dan vroeger. Deze generatie lijkt strenger of conservatiever te zijn geworden in hun geloofsopvattingen dan hun ouders, al weet ik niet zeker of het daardoor komt. Soms willen vrouwen liever een vrouwelijke verloskundige, omdat ze nare seksuele ervaringen hebben gehad met mannen. Het is niet erg als mensen liever een vrouw willen, maar als het niet anders kan - omdat een collega het te druk heeft of de nood hoog is - nemen de meesten genoegen met mij.

Wat zou je willen zeggen tegen mannen die twijfelen om verloskundige te worden?
‘Laat je niet afschrikken om met deze baan te beginnen. Je weet van tevoren dat je met een aantal vooroordelen, verraste gezichten en vragen te maken gaat krijgen. Vragen als: ‘Ben je homo’, ‘Je zult het wel fijn hebben als enige man’, of: ‘Je zult het wel zwaar hebben’. Ik vind altijd dat dit meer zegt over de persoon die de vraag stelt dan over mij. Maar hier kun je je vooraf op instellen en tijdens je werk met collega’s over praten. Waar het om gaat, is dat je het leuk vindt om te doen. Vrouwen zijn niet beter in dit werk dan mannen, of andersom. Ieder mens is in staat om empathisch te zijn.’  

Monique Overkamp (40), werkt sinds drie jaar als klusser in Arnhem e.o.

Hoe vind je het om in deze wereld te werken?
‘Door mijn werkervaring in een grote bouwhandel was ik al redelijk bekend met het bouw- en kluswereldje. Het klopt dat daar veel meer mannen dan vrouwen rondlopen, maar dat vormde voor mij geen enkel probleem. Wat ik merk, is dat klanten mij vaak juist inhuren voor een klus omdat ik een vrouw ben. Tussen die klanten zitten veel andere vrouwelijke ondernemers of mensen die na een verbouwing nog wat zaken beter afgewerkt willen zien. Ze hebben het dan meestal even gehad met een grote groep mannelijke bouwvakkers over de vloer. Misschien zijn die toch wat meer onbehouwen dan dat ik ben. Tenminste, dat krijg ik te horen van mijn klanten.’  

Waar liep/loop je zoal tegenaan?
‘Zelf heb ik nooit stilgestaan bij de gedachte dat ik misschien maatschappelijke hokjes zou doorbreken. Ook mijn klanten hebben me daar nooit aanleiding toe gegeven. Eigenlijk heb ik maar één voorbeeld van een man die liet merken dat hij geen klusvrouw had verwacht. Toen we de beoogde klus bekeken en bespraken, stelde hij keer op keer de vraag of ik het wel kon. En: doen jullie dat ook? Ik ben niet al te lang, dus dat zal ook hebben meegespeeld. Misschien dacht hij dat ik te zwak was om de klus te klaren. Maar dat zei meer over hem dan over mij. Uiteindelijk heb ik de klus ook niet aangenomen; als een klant zo twijfelt aan je kunnen, is het niet prettig werken.

‘Maar van dat voorval heb ik wel geleerd. Mijn klusbedrijf heette eerst ‘Ouderenhulp de Liemers’. Het probleem met die naam was dat mensen niet meteen doorhadden dat het om een klusbedrijf ging en ze dachten dat het gratis zou zijn. Mijn bedrijf heet nu ‘Klusservice Monique’, zonder specifieke doelgroep. Mensen die mij zien op werkspot weten meteen wat ze kunnen verwachten. Zoals ik al zei: veel klanten kiezen mij daarom ook uit. Ik ben denk ik flexibeler in het klantcontact dan klusmannen. Misschien dat ik makkelijker een praatje maak en ook meer overleg tijdens de hele klus. Dat vinden mensen prettig.’

Wat zou je willen zeggen tegen vrouwen die twijfelen om klusser te worden?
‘Geloof in wat je kan en doe vooral wat je leuk vindt. Ongeacht wat een ander daarvan vindt. Als jij zeker genoeg bent van je eigen kunnen, raken opmerkingen of vooroordelen je niet.’

Mark Rozemeijer (24), werkt sinds een jaar als verpleegkundige

Hoe vind je het om in deze wereld te werken?
‘Voordat mijn hbo-opleiding verpleegkunde begon, zo’n 5 jaar geleden, wist ik dat ik een van de weinige mannen zou zijn. De 3 tot 4 mannen die ik heb gezien tijdens mijn opleiding en stages waren allemaal 40-plus. Jongens van mijn leeftijd heb ik in de eerste 3 jaar nauwelijks gezien. Maar naarmate mijn afstuderen naderde, zag ik wel dat het aantal jonge mannelijke eerstejaars begon toe te nemen.

‘Overigens ben je als mannelijke verpleegkundige enorm gewild. Zowel tijdens mijn stages als de verschillende afdelingen in het ziekenhuis waar ik nu werk, zien ze dolgraag dat een man hun team komt versterken. Ik heb mezelf vaak de vraag gesteld waarom je als man zo gewild bent. Volgens mij ligt dat aan bepaalde ‘mannelijke’ kwaliteiten, zoals doorpakken en zeggen waar het op staat. Als man kun je een team meer diversiteit brengen.’

Waar liep/loop je zoal tegenaan?
‘Zeker de eerste twee jaar van mijn stageperiode heb ik veel verbaasde gezichten gezien. Vooral bij oudere mensen doorbreek je een bepaald verwachtingspatroon. Zij zijn het niet gewend een man aan hun bed te zien staan als verpleegkundige. Je merkt aan alles dat ze die situatie ongemakkelijk vinden. Maar als je mensen met respect behandeld en laat zien dat je ervaring en kennis van zaken hebt, is het al snel niet ongemakkelijk meer.

‘Ook krijg ik die verbaasde of ongemakkelijke reactie steeds minder vaak. Wat dat betreft is de norm wel aan het veranderen; mannelijke verpleegkundigen komen steeds vaker voor. Zeker in ziekenhuizen is het eigenlijk normaal geworden. In verzorgingstehuizen en in de thuiszorg kan ik me voorstellen dat die normverandering langer duurt. Ik weet nog dat ik in mijn tweede jaar door een stageadres werd afgebeld: de bewoners van het verzorgingshuis vonden een mannelijke verpleger vanwege hun geloofsovertuiging - het huis lag op randje Biblebelt - toch geen prettig idee. Maar over het algemeen zijn mensen steeds minder verbaasd. Veel mensen willen gewoon goede zorg.  

‘Daarnaast is het leuk om te merken hoezeer je gewaardeerd wordt door collega’s. Op elke afdeling in het ziekenhuis zijn ze blij als er een man komt meelopen en vragen ze of ik blijf. Als mannelijke verpleegkundige heb ik kwaliteiten die een team versterken. Het is fijn om daaraan bij te dragen.’

Wat zou je willen zeggen tegen mannen die twijfelen om verpleegkundige te worden?
‘Het is waar dat er een stuk minder mannen dan vrouwen verpleegkundige zijn, ook al is dat verschil minder groot dan vijf jaar geleden. Je moet wel over de juiste persoonlijke eigenschappen beschikken. Die zijn misschien niet inherent ‘mannelijk’, maar die leer je ook ontwikkelen tijdens de opleiding. Als je interesse hebt voor zorg en het menselijk lichaam, maar praktisch bent ingesteld en graag met mensen werkt, moet je niet twijfelen om verpleegkundige te worden. Of je nu man of vrouw bent.